When one thing ends…

something else begins.

Deze zin kwam ik een tijdje geleden tegen, ik heb ‘m opgeschreven en af en toe zeg ik ‘t tegen mezelf. ‘We zoeken gewoon een nieuwe uitdaging, er zijn heus wel positieve punten en voordelen van de terugkeer naar Nederland’. Maar wat is het afscheid moeilijk! Er zijn momenten dat we het hier best even gehad hebben met de hitte, de chaos, de herrie, de stank. Maar die momenten zijn schaars en vaak maar van korte duur. Want wat is dit een geweldige stad, wat een mooi land, wat een prachtige mensen! Het zijn voornamelijk de mensen die het leven hier zo bijzonder maken en die je op de momenten dat je het even geschoten hebt er meteen weer uit halen met een lach zoals ik ze alleen maar in India heb gezien. En dan zijn het de bijzondere dingen die je hier elke dag ziet; raar, mooi, naar, indrukwekkend of allemaal tegelijk. Maar hoezeer alles in je lichaam zich verzet tegen het aankomende vertrek, het is onafwendbaar. Het zit er op, we moeten terug.

Anderhalf jaar, het is omgevlogen. Het lijkt net of we nog maar een paar maanden hier zijn. Alhoewel, als je alles laat passeren wat we allemaal hebben gezien en gedaan, dan lijkt het veel langer. Als we terugdenken aan de tijd dat we nadachten wel of niet naar Mumbai, dan denken we waarom hebben we daar uberhaupt over gepiekerd!? Maar goed, dat is achteraf makkelijk praten. We zijn ontzettend blij dat we het gedaan hebben, dat we dit hebben mogen meemaken. Dat we India hebben gezien, anders waren we er misschien wel nooit geweest en dat is echt een gemiste kans! Het is een ontzettend indrukwekkend land en voor ons erg leerzaam geweest. Ik heb wel eens gezegd, hier kan geen psycholoog tegenop. India relativeert, verdiept en brengt je terug naar de basis; nou ja goed, dat geldt voor ons, er zijn er ook genoeg die hier gillend wegrennen. Het heeft ons in ieder geval laten zien hoe relatief alles is; hoe gezegend (maar ook verwend) we zijn in het Westen; dat er is meer in het leven dan mooie auto’s, een grotere tv, de nieuwste telefoon; hoezeer wij alles maar voor lief nemen; hoe oneerlijk het vaak verdeeld is; hoe krachtig de mens kan zijn; hoe blij ik ben dat we gezond zijn, te eten hebben, ons kind naar school kan en als we ziek zijn gaan we naar de dokter; hoe weinig zin het heeft om je overal zo druk over te maken; om meer te leven met de dag en je over te geven aan (vul dit zelf maar in naar behoeven: een hogere macht, een god, …), alles komt, uiteindelijk, wel goed.

Dat laatste vind ik echt de mooiste les die ik hier geleerd heb, maar het schetst ook een verschil in cultuur en een verschil in welvarendheid. Bij ons (en dan bedoel ik het Westen) is alles tot in de puntjes geregeld. Mensen komen afspraken na, de trein rijdt zo en zo laat, de tram komt elke 6 minuten, als je iets wilt verbouwen moet je deze stappen doorlopen, en ga zo maar door. We zijn ontzettend planmatig en dat neemt met de jaren toe. Een afspraak maken met vrienden, graag 6 weken van tevoren! Er zijn arbowetten, geluidshinderwetten, veiligheidsnormen, noem maar op. Ik wil niet zeggen dat dat niet goed is, maar wat het wel inhoudt is dat we ontzettend op de minuut leven. Als er iets vanaf geweken wordt is er stress. En het moet wel precies zo! Waar we hier erg aan moesten wennen is dat er niet geinformeerd wordt, je wordt niet op de hoogte gehouden. In het begin raakten we in de stress, en wat nu? Wat gebeurt er nu, komt het wel goed, en wanneer dan? Gaandeweg merkten we (mede door het legendarische improvisatietalent van de mensen hier) dat alles wel goed komt en dat is heerlijk. Wat scheelt het veel energie als je je daar niet steeds meer druk over hoeft te maken of mee bezig te zijn. Het geeft ook een positievere kijk op het leven; het loopt zoals het moet lopen en alles komt linksom of rechtsom wel goed. Dus hoe zwaar dit afscheid ook is, er is vaak een stemmetje wat zegt, zo moet het nu, alles komt wel goed.

Ik hoop dat jullie niet allemaal zijn afgehaakt inmiddels

Tot slot, we moeten natuurlijk wel even evalueren, nog een paar dingen op een rijtje:

Anne is inmiddels een halve Mumbaikar:
Haar ‘favorite’ is idli, chapati en rijst. Als ik vraag ‘wat heb je op school gegeten’ is het meestal: rice, chapati en dal.
Ze kan een goeie wiggle vergezeld van ‘Ha!’ (ja)
Ze valt in slaap in de rickshaw.
Praat Engels met een Indiaas accent en dat sluipt sinds kort ook door in het Nederlands.
Heeft een paar duidelijke Indiase handgebaren opgepikt, bijvoorbeeld als ze iets niet wil of als ze een rickshaw tot stilstaan wil manen bij het oversteken. Ze kan ook erg effectief de koopmannetjes bij het autoraam wegwuiven.
Kijkt niet meer op of om van chaos, herrie of getoeter. Vuurwerk blijft echter een lastig punt
We luisteren voornamelijk naar lokale muziek dus ze zingt Bollywood hits en vindt eigenlijk alleen die muziek maar leuk.

Wat zullen we allemaal missen:
De zon! Ze is er elke dag en kleurt alles zo mooi okergeel.
Elke dag slippers en blote benen. Wat een vrijheid om niet steeds na te hoeven denken over truien en jassen en paraplu.
De mensen.
De wiggle! Ooh, de wiggle…
Kinderen vinden ze hier fantastisch, je voelt je dus eigenlijk nooit opgelaten omdat je een kind met je meezeult; geen afkeurende blikken.
Alles wat je hier ziet, elke dag weer. De verwondering en lol die we om zoveel dingen hier hebben gehad; de chaos, dat de mensen in de grootste herrie kunnen bellen, hoe de rickshaw chauffeur een geimproviseerde handsfree set heeft gemaakt door z’n mobiel om z’n hoofd te binden, dat je wasmachine met plakband wordt gerepareerd en ga zo maar door.
De kleuren, de geuren.
Het gevoel dat je meer leeft omdat je meer meemaakt.
Het gemak van leven hier (en ik besef me dat dat niet voor iedereen hier geldt), alles kan worden thuisgebracht, arbeid is goedkoop en iedereen wil, dus wat je maar wilt het wordt geregeld, je boodschappen worden ingepakt, de dokter is 24 uur per dag bereikbaar, in het ziekenhuis kun je meteen terecht en je hoeft geen week te wachten op de uitslag etc etc …
Het vakantiegevoel; door het klimaat maar ook omdat je in een vreemd land bent, ga je veel bekijken en daardoor heb je een bijna aanhoudend vakantiegevoel.
Goedkope boeken; nou ja, eigenlijk zijn veel dingen hier voor ons goedkoop en dat is ook best makkelijk.
De leefgeluiden van hier in de buurt honden, gekletter van huisraad, geroep van de koopman, geiten, schapen, tempelbellen, oproep van de imam, getrommel…
En eigenlijk nog meer.

Wat zullen we niet missen:
De luchtvervuiling hier in de stad.
De stank vooral die van drogende (dus rottende) vis en riool.
De ontzettend smerige wc’s, het aantal redelijk frisse wc’s is hier zeer, zeer schaars.
Het gebrek aan hygiene waardoor we de nodige maagproblemen hebben gehad en al die lekkere foodstalletjes op straat links hebben laten liggen.
Het verkeer (en dat geldt vooral voor van en naar werk rijden).

En dan nog even een top-zoveel lijstje van dingen die we hier hebben gezien:
Varanasi
Rajasthan en dan vooral het Amber fort in Jaipur en natuurlijk de Taj Mahal
Fort Kochi

Voor Mumbai in onwillekeurige volgorde:
Borivali national park in de monsoon.
Kotachi Wadi.
Alle markten.
Babulnath temple.
Dharavi (sloppenwijk) tour.
Eigenlijk de hele stad zelf, het is een grote bezienswaardigheid.

Mumbai is ons thuis geworden en dat moeten we nu verlaten. We hebben veel van India gezien, maar er is nog veel meer. We komen terug, dat is een ding wat zeker is, want het gaat onder je huid en in je hart zitten dit land. In de Lonely Planet India, daar staat het precies goed geschreven, het gaat zo:

“India will jostle your entire being and no matter where you go or what you do, it’s a place you’ll never forget”

When one thing ends, something else begins… Ons India avontuur eindigt hier, maar een nieuw avontuur wacht; voordat we teruggaan naar Amsterdam, gaan we eerst via Hong Kong naar Australie! Voor jullie als lezer eindigt hier mijn weblog over India/Mumbai (alhoewel, pin me er niet op vast ik ben over India eigenlijk nog niet uitgeschreven), maar begint wellicht een reisverslag over Australie. Leuk dat jullie al die tijd hebben meegelezen!