Een jaar

We zijn nu een jaar in Mumbai, het is waar, de tijd vliegt. De aanslagen van 26 november zijn dus ook bijna een jaar geleden. In de krant staat al een paar weken elke dag een pagina over de gebeurtenissen van die dag. Er worden allerlei herdenkingsceremonies georganiseerd. Verder kwam ik op straat her en der deze banners tegen van de Mumbai Police:Iets anders wat de gemoederen bezig houdt zijn de vele bruiloften in de stad; het is immers wedding season. Overal zie je mooi versierde auto’s, versierde trouwlocaties en meerdere malen per dag hoor je de typische muziek waarop de bruidegom danst met z’n familie voordat hij in het huwelijk treedt (erg opzwepend en vrolijk); zie dit korte filmpje van een familie die ik zag dansen:

Even iets anders, dit las ik laatst in de krant, een voor ons ongelovelijk verhaal. Blijkbaar sterven er alleen al in Mumbai jaarlijks meer dan 3700 mensen in de trein, op/aan de rails, op de platformen. Dat is meer dan 10 per dag! Het staat nauwelijks in de krant (valt ook niet tegenaan te schrijven). Maar liefst 38% van al deze doden zijn onbekenden, anoniemen, niet ‘opgeeist’ door een familielid. De meeste slachtoffers zijn bedelaars of zg ragpickers (mensen die vuilnis doorzoeken) en deze mensen hebben vaak geen identificatie bij zich of ze zijn al beroofd voordat de politie ter plekke is. Dat ze soms volledig verminkt zijn door het ongeluk maakt identificatie ook moeilijk. De voornaamste reden echter dat zoveel mensen niet geidentificeerd kunnen worden is omdat Mumbai een stad van migranten is, dagelijks komen er mensen naar deze stad om te proberen wat geld te verdienen. De familie die achterblijft heeft vaak geen idee waar hun familielid zich bevindt of dat hij/zij uberhaupt is overleden. Alle mensen die niet worden geidentifieerd door familie worden trouwens 3 maanden bewaard in mortuaria. Daarna worden ze begraven of gecremeerd.

Het is een stad van uitersten Mumbai, meestal op het bizarre af. Ik ga nu van de ongeidentificeerde migranten naar de zoals je het zo mooi noemt puissant rijke Mumbaikars. Als gewone hollanders begeven we ons vanwege onze expatsituatie tussen de welgestelde Indiers; industrielen, ondernemers, bollywoodsterren, etc. Over het algemeen zijn het ‘normale’ mensen met een groot huis, veel personeel, een dure auto, maar nog wel in staat om tijd te besteden aan hun kind(eren). Er zijn er echter ook bij die veel door de nanny of nannies laten doen en dan heb je nog gevallen die alles door de nanny laten doen. In de eerste categorie was ik laatst met Anne bij iemand thuis, ze ging spelen bij een jongetje uit haar klas. We kwamen terecht in een groot huis maar toegegeven, er wonen 20 mensen (een zg joined family) en 10 personeelsleden. Deze moeder is af en toe op school maar vaak zie ik de nanny het jongetje halen of brengen. Dat is nog niet eens zo erg, wat wel erg is in onze ogen, en op het irritante af, is dat zo’n nanny de kinderen elke stap volgt die ze zetten. De kinderen kunnen niet zelfstandig spelen, het kind krijgt overal zijn zin in want de nanny wil of mag niet optreden, en ze worden de hele tijd gevolgd met hapjes eten en slokjes drinken (er loopt dus iemand achter het spelende kind aan met een schaaltje appel en het kind wordt tijdens het spelen gevoerd).

In de andere categorie zie je dus kinderen die alleen maar met de nanny zijn; vaak is bijv op school bij de ouders niet bekend wie uberhaupt de vader of moeder is. En mocht de vader of moeder eens verschijnen dan zijn ze uitermate ongeinteresseerd in het kind. Best wel droevig om te zien. We hadden hier in het gebouw een tijdje geleden een kinderfeestje wat in onze ogen, mede gezien de leeftijd van het kind, helemaal over de top is. Op school hoorde ik een verhaal van een kinderfeestje in een klas boven Anne dat slaat tot nu toe alles. Als uitnodiging kregen de kinderen een luxe doos met grote blokken chocola, alles speciaal gemaakt voor dit feestje. Thema ‘Angels and Demons’ (een film voor volwassenen maar goed). Het feestje zou plaatsvinden in de ballroom van het Taj Lands End, een van de meest luxueuze hotels van Mumbai. Het feest begon te laat, het jarige kind kwam ook te laat want dat sliep, niemand wist wie nou de ouders waren want alles wordt gedaan door nannies en entertainers (daarnaast komt het kind nauwelijks op school en de moeder komt uberhaupt niet). De klapper is nog dit: in de giftbag zat een i-pod! Er waren meer dan 100 kinderen. Het kind werd 5.

Deze feestjes kosten duizenden euro’s. Wij, de ‘gewone’ moeders zal ik maar zeggen, kunnen er niet bij dat er zo veel geld wordt uitgegeven aan een kinderfeestje. Maar waar we vooral zo droevig van worden is dat er door de ouders vaak totaal geen tijd en aandacht wordt besteed aan het kind. En dan heb je nog de moraal, kun je dit naar jezelf verantwoorden in een stad in een land waar zoveel kinderen sterven van de honger. Interessante discussie.

Begrijp me niet verkeerd, we maken hier geweldige dingen mee, soms zit ik in situaties dan moet ik lachen in mezelf, waar ben ik nu weer beland. Maar de uitersten zijn hier zo groot, dat is soms shockerend. Over het gedrag van deze kinderen kunnen we trouwens ook nog een boekje open doen maar dat bewaar ik voor een andere keer.

Ingeburgerd (?)

Ik heb al eens eerder geschreven, in de rij staan doen ze hier niet echt. Op zich vind ik de mensen hier veel geduldiger dan in Nederland, het is minder opgefokt (eigenlijk helemaal niet), ik heb nog nooit een middelvinger gezien, wat een wonder is in een volle stad als dit met het chaotische verkeer. Maar goed, in de rij staan doen ze dus niet echt en als je niet oppast lopen ze je zo voorbij. Men gaat ook graag even tussendoor terwijl je aan het afrekenen bent of terwijl je je bestelling doet. Ik ben nogal bescheiden van aard en heb snel de neiging om te zeggen ‘ja ga maar’ (ik wacht wel). Intussen doe ik goed mee met de gemiddelde Mumbaikar en dat geeft veel voldoening Bij Patel bijvoorbeeld, het supermarktje waar ik vaak boodschappen doe heb ik al eens iemand weggewuifd; nee, ik ben aan het afrekenen, dit eerst. Vandaag had ik ook een mooi voorbeeld, ik dacht laat ik dat eens met jullie delen.

Ik ging naar Shopper Stop, een warenhuis, waar je bij een soort pinautomaat je mobiele telefoonrekening kan betalen. Dit kan cash of met creditcard. Zoals bijna overal in Mumbai is er wel een mannetje wat je helpt (of in ieder geval op je vingers kijkt). Hij ging aan de slag met de rekening die ik moest betalen. Er moesten nogal wat flappen in en het ging moeizaam want het apparaat spuugde ze steeds uit. Intussen stond er een mevrouw naast me, ze wilde een cheque droppen. Bijna geen een Mumbaikar wacht, ze willen meteen geholpen worden of even tussendoor (ter overweging, ik vraag me wel eens af of het vooral iets is van de wat meer bemiddelde Mumbaikar, dat die alles meteen willen en ook gewend zijn dat ze niet veel hoeven te wachten of zelf te doen, en dat de armeren langer kunnen wachten, vaak noodgedwongen). Deze mevrouw wilde dus ook even tussendoor. Gelukkig zei het mannetje ‘nee, eerst dit’. Het duurde allemaal nogal lang, ze werd ongeduldiger en zei ‘maar ik wil alleen maar de cheque droppen’. Het mannetje zei ‘leg m hier maar neer’. Toen kwam er nog een mevrouw, die kon niet wachten ‘mag ik eerst want ik heb haast’. Toen zei ik ‘nou ik heb ook haast dus wacht maar even’; ik had helemaal geen haast maar ja. Toen wilde het mannetje toch de cheque tussendoor gaan doen waarop ik zei ‘nee, dit is mijn transactie, dit eerst’. En zo gaat het dus. Het klinkt allemaal best bot en voor mijn doen is het ook best bot, maar het is wel de manier waarop het hier gaat en waarop je gewoon meedraait. Als je het niet doet dan wordt je gewoon aan de kant geschoven. Het gekke is, niemand is boos of geirriteerd, het werkt gewoon zo, iedereen doet het zo, en iedereen probeert het; niet geschoten is altijd mis zeg maar. Die vrouwen wilden graag tussendoor, dat lukte niet, maar dan wordt er verder niet gezucht of gevloekt of gescholden.

De titel is ingeburgerd met een ? want er zijn ook nog dingen waar we niet aan kunnen (of willen) wennen. Nee zeggen, of ‘ ik weet het niet’ dat doen ze hier liever niet. Vaak wordt er van alles verzonnen om maar niet de waarheid te hoeven zeggen. Soms frustrerend, maar ook verbazend. Waarom lul je jezelf zo vast vragen we ons wel eens af. Een voorbeeld: een tijdje geleden was ik bij de Crocs winkel; de winkel was nogal leeg. Anne’s maat was er niet; volgende week komen ze weer zei de meneer. Tijdje later reden we er weer naar toe, hele winkel weg! Bizar. Carel had ook iets dergelijks deze week, hij deed iemand een gunst door hem in contact te brengen met een relatie. Die iemand zou die relatie bellen. Carel vraagt na een tijdje ‘en, heb je gebeld?’ ‘Ja, nog bedankt!’ was het antwoord. De relatie vraagt op een gegeven moment aan Carel gaat ie nog bellen of hoe zit dat? Heeft de iemand de relatie dus helemaal niet gebeld, maar hij liegt er glashard over. Dit gebeurt hier heel vaak; klusjesmannen die zeggen ik kom morgen en ze komen niet; de chauffeur die van alles bij elkaar smoest waarom hij te laat is (is ook wel weer menselijk ); er wordt via e-mail bevestigd dat de auto opgehaald zal worden op zondag maar er komt niemand -ze zijn niet open op zondag-; als je de weg vraagt vraag je het aan meerdere mensen want ze zullen nooit zeggen ik weet het niet, waarop je de verkeerde kant uitgestuurd wordt…. Aan de ene kant zijn we er nog niet aan gewend in de zin dat je in eerste instantie nog wel alles geloofd, maar aan de andere kant zijn we er  inmiddels wel aan gewend omdat we ons er niet meer zo druk over maken.

Onder andere dit soort dingen maken het verblijf in een ander land (andere cultuur) zo leuk, het zijn vaak lachwekkende confrontaties met verschillen in cultuur, hoe je er op reageert en hoe je er mee omgaat.

Alweer november!

Lang geleden dat ik iets heb geschreven. Er is van alles gebeurd, eigenlijk allemaal leuke en luchtige dingen maar voordat ik van wal steek eerst even iets minder leuks. Het is vandaag World Pneumonia Day. In Nederland gaat dat volgens mij aan ons voorbij, maar de harde realiteit is dat longontsteking (pneumonia) hier een van de grootste veroorzakers van vroegtijdige overlijden van kindjes is; sterker nog, India loopt op kop met het hoogste aantal longontstekingen ter wereld. Er stond vandaag een stukje over in de krant; ook al worden we hier dagelijks geconfronteerd met armoede, als je zo’n artikel leest realiseren we ons weer even extra dat we in een erg arm land wonen. Dit zijn de cijfers: een op de vier gevallen van longontstekingen wereldwijd is in India; bijna 40% van de 2 miljoen kindjes onder 5 jaar die jaarlijks sterven aan longontsteking is in India; elke minuut sterft er een kind aan longontsteking in India. Dat er hier zo veel kindjes aan sterven komt vooral door ondervoeding (want dat leidt tot een lage weerstand), gekoppeld aan luchtvervuiling en slechte hygiene. 47%! van de kinderbevolking in India leidt aan ondervoeding… ik word er altijd stil van.

En dan ons leventje dat gaat ook gewoon door we worstelen vaak met schuldgevoelens vanwege de rijkdom die wij hebben, dat alles zo oneerlijk verdeeld is, etc etc maar we weten ook dat je met schuldgevoel niets oplost en we moeten vooral wel blijven genieten van het leven dat we leiden. Dus hoe raar deze overgang ook is, het is tijd voor een update.

Te beginnen met de diwali week, Anne had die week vrij van school en we vertrokken voor een weekje Bintan en Singapore. Bintan is een Indonesisch eiland een uur varen vanaf Singapore. We vlogen dus naar Singapore op zondag en maandag namen we de speedboot naar Bintan. Hier hebben we 5 dagen buiten geleefd (zwemmen en lezen waren de voornaamste bezigheden) en frisse lucht getankt. Op vrijdag voeren we terug naar Singapore en hebben we 2 nachten bij HP geslapen, erg leuk om zijn huis gezien te hebben.

strand bij het hotel, erg bounty

beetje dobberen

bij HP

We kwamen zo uitgerust terug in Mumbai dat we per ongeluk toch wel heel moe moesten zijn geweest voordat we vertrokken. Terug in Mumbai maakten we nog het staartje Diwali mee (veel vuurwerk) en Gretta had onze hal mooi versierd met rangoli (een soort stempels van poeder) en diya’s (olielampjes) om de godin Laxmi de weg naar ons huis te tonen.

nu alleen nog de deur open anders kan ze niet naar binnen

Op maandagavond, de hemel boven Mumbai was grijs van het vuurwerk, kwam m’n zus Annalie aan voor een week. Het was erg leuk om haar te laten zien hoe we hier wonen en wat we zoal al doen en ook heb ik haar wat zg must-sees van Mumbai laten zien. Ze had het dubieuze geluk een indiaas kinderfeestje hier in het gebouw (dus rijk, dus met veel kindjes, veel lawaai, veel cadeaus) mee te maken. We gingen die dag wel van het ene naar het andere uiterste want ’s ochtends hadden we na lang nadenken toch maar de Dharavi tour gedaan; Dharavi is een van de grootste sloppenwijken in Azie. Het bleek toch niet aapjes kijken te zijn (daar waren we een beetje bang voor) maar het was erg indrukwekkend, interessant en we werden zo enthousiast onthaald dat het wel ok voelde. Het was een hele leuke week en het was ongezellig dat ze weer weg moest (met een koffer vol mooie indiase bling bling voor thuis )

lunchen bij Shiv Sagar

tig keer op de foto in de Hanging Gardens

spelletje doen hier in de buurt

met Anne

Afgelopen weekend gingen we zelf nog even sightsee-en. Het meeste in Mumbai hebben we nu gezien (wat niet betekent dat er niet nog genoeg te doen is), restte ons nog Elephanta Island en Haji Ali mosque. Zondag hebben we Elephanta Island bekeken. Dit is een uur varen ten oosten van Mumbai, dit keer niet met een speedboot. Op Elephanta Island kun je grotten bekijken die dateren van ong 600 AD. Helaas is er tijdens de portugeze overheersing veel kapot geschoten (vooral beelden) maar het blijft prachtig. Wel heel toeristisch, ladingen vol boten met vooral Indiase toeristen werden er aangevoerd. En dan zijn wij met ons blonde kindje met blauwe ogen ook weer een soort attractie en we hebben veel geposeerd, we blijven dat grappig vinden, het idee dat wij bij allerlei mensen op het rolletje/geheugenkaartje staan. Behalve dat wangen knijpen dat is na 10 keer niet meer zo leuk. Soms maken wij zelf een foto van het hele gebeuren, dat vindt men erg leuk, ze zijn vaak heel trots dat je ze wilt fotograferen en dat maakt mij weer blij want dan hebben wij weer foto’s van allerlei prachtige mensen; iedereen tevreden mooi toch.

Carel en Anne op de foto

met toeristen uit Tamil Nadu

een van de vijf te bezichtigen grotten

gebedssteen

kapot

veel apen op Elephanta Island

mooie lichtval

homemade picknick

Inmiddels is november begonnen, tevens de start van het trouwseizoen (de wintermaanden zijn populaire trouwmaanden) en onze avonden zijn reeds een aantal keer opgeleukt met vuurwerk en/of getrommel. Vandaag is het Guru Nanak Jayanti, dan wordt de verjaardag van Guru Nanak Dev gevierd, de oprichter van het Sikh geloof. Verder is het relatief rustig deze maand, aan het einde van de maand wordt nog Bakr Eid gevierd, het offerfeest. Het cirkeltje is rond want daar heb ik een jaar geleden al over geschreven

Licht

De donkere dagen voor kerst; kent u die uitdrukking? Hier beleven we de donkere dagen voor Diwali want Anne’s vriend Maurits gaat terug naar Nederland. We zullen hem en de drie andere M’en (Max, Monique, Maarten) missen. (Voor de belangstellenden zie ook wat Monique schreef over dit stel: http://rhugg.blogspot.com/)

lekker liggen lezen

fietsen op het schoolplein

Eigenlijk vertel ik weinig over ons als gezin hier bedacht ik me; misschien best leuk om eens over in ieder geval een gezinslid te schrijven. Sinds 3 augustus gaat Anne naar de Ecole Mondiale en dat is een groot succes. Al vanaf de eerste dag gaat ze vrolijk naar binnen en komt vrolijk weer thuis. Op de vorige school werd nogal gepusht (kinderen van 2 werd bijv reeds het alfabet aangeleerd, ook het schrijven ervan) en dat lag Anne niet zo. Op deze school wordt er wat meer gespeeld en de dingen die ze leren gaat wat meer spelenderwijs. Erg leuk om te merken wat ze er allemaal oppikt. Ze heeft ook twee erg lieve juffen die de kindjes ’s ochtends met een knuffel begroeten, wat wil je nog meer. Twee weken geleden had de school boekenweek en was er op een ochtend een Costume Parade (de meeste kinderen kwamen verkleed als hun favoriete tv held ipv boekheld maar dat terzijde).

kostuum parade (veel Spidermans)

Zie ook dit filmpje:

Vorige week had Anne zg Assembly dan laten een aantal kindjes iets zien. Hier zingen ze Little Miss Muffet:

Volgende week is de school gesloten, dan is de Diwali week. Diwali (het feest van het licht) is zo’n beetje het belangrijkste festival van India en het voelt een beetje als kerst (Diwali is hier trouwens belangrijker dan kerst en Oud en Nieuw). Winkels worden versierd, overal worden lampjes opgehangen, je kunt prachtige kaarsjes kopen -waaronder de traditionele diya, een aardewerken kommetje waar je met een katoenen draadje en olie een kaarsje van maakt- je ziet reclame’s van luxe ijs en chocola en mensen kopen cadeaus voor elkaar. Wat voor ons raar voelt is dat het enorm warm is en de zon schijnt, dat vonden we vorig jaar met kerst hier ook al raar. Toch werkt het aanstekelijk, ook ik krijg zin in kaarsjes en lampjes en gezelligheid. Diwali is symbolisch de overwinning van het goede op het kwade, licht op donker. Men viert Diwali om het licht te verwelkomen in het leven want licht wordt geassocieerd met succes en hoop. O.a. de godin Laksmi wordt vereerd (godin van licht, voorspoed en rijkdom), de mensen reinigen hun huis, hindus vasten, er wordt veel zoetigheid gegeten. Traditioneel wordt er op het erf (of in de hal) een rij diyas neergezet om Lakshmi te helpen je huis te vinden. Oh ja en vergeet het vuurwerk niet, dat is ook licht nietwaar…

onze lichtjes, mooi he

Shubh Diwali allemaal, Gelukkig Lichtjesfeest

This is about communication only

Soms gebruiken ze hier woorden die voor ons ongebruikelijk zijn. Waar we altijd een beetje om moeten lachen is het gebruik van only op een manier die wij iig niet met engelse les hebben gehad. Een paar voorbeelden:

Op mijn vraag of de bank hier rechts zit zegt Aslam: Yes it is here only.

Vandaag nog vroeg iemand waar we vandaan kwamen. Wij zeiden Holland maar we wonen nu hier. De man antwoordde: Ah you live here only!

Waar is het mes? It is here only. Waar ben je? I am here only. Waar ga je naar toe? To Delhi only. Zo kan ik nog wel even doorgaan.

Ook best raar is het gebruik van the same. Dit wordt heel vaak zo gebruikt: Please find herewith the application form. We request you to fill in the same. Of deze, even uit de mailbox geplukt: We are forwarding your mail to accounts department. They will revert to you for the same.

Je merkt wel na bijna een jaar hier dat je het af en toe overneemt en vooral bij het communiceren met localen werkt het best goed, de boodschap komt sneller aan Ook een bepaald handgebaar en soms de Indiase wiggle (het heen en weer gaan met je hoofd wat hier te pas en te onpas wordt gebruikt en waarvan het voor mij soms nog steeds onduidelijk is of er ja of nee mee wordt bedoeld) sluipen er soms in. Er is ook een bepaalde korte hoofdknik van beneden naar boven waarvan me op een gegeven moment opviel dat ik het zelf ging gebruiken en dat het in het dagelijkse verkeer (= in de winkel of in de rickshaw) goed werkt.  Ik had al eens eerder geschreven over hoe je hier in de rij staat – niet dus- en als je daar niet aan mee doet sta je er de volgende dag nog. Hoe ze het hier doen komt voor ons enorm asociaal over maar je moet wel meedoen anders wordt je onder de voet gelopen. Dus ook al druist het soms (nog) zwaar tegen ons gevoel in we gaan vaak gewoon naast de persoon staan die wordt geholpen en geven vast de bestelling door of stellen de vraag die we willen stellen of verrichten vast de betaling. Het is een grappig proces dat bepaalde culturele verschillen opvallen, dat je in de loop der tijd soms onbewust soms bewust dingen gaat overnemen en dat je je daarvan af en toe opeens bewust wordt en dat je dan denkt hee ik krijg het onder de knie

Zelfde tent, andere God(in)

We zijn uit de dip maar worstelen nu met het internet, al weken! Ik zal jullie niet vermoeien met de details maar de basis is, het is niet goed dus het is wat lastig om vaak/regelmatig/uberhaupt iets te plaatsen. Dat gezegd hebbende gaan we over tot de orde van de dag en dat is de feesten van deze maand. Ik heb nog meer op m’n lijstje staan wat ik zou kunnen schrijven maar laten we het een beetje overzichtelijk houden; eerst de festiviteiten dus.

De ‘tenten’ waar Ganesha in stond zijn koud opgeruimd en de volgende staan er al weer (meer efficient ingestelde mensen hebben de tent niet afgebroken en hebben ‘m laten staan om te hergebruiken). Het is nl Navratri (in oost India heet het Durgutsav), het begon op de 19 september en duurt 9 dagen. Deze negen dagen hebben 3 verschillende kleuren die de drie aanbeden godinnen representeren, daarbij wordt er gevast, gezongen en gedanst. De eerste 3 dagen zijn toegewijd aan de Godin Durga (de strijd Godin) en de kleur is rood; de 4de tot en met 6de dag zijn gewijd aan de Godin Lakshmi (Godin van rijkdom en voorspoed), de kleur is goud; de laatste 3 dagen zijn gewijd aan de Godin Saraswati (Godin van kennis) en de kleur is wit. Het is trouwens een feest dat van oorsprong gevierd wordt door vrouwen maar de laatste jaren voornamelijk in de steden denk ik, heeft het ook een sociale functie gekregen. Er wordt veel muziek gedraaid en af en toe is er vuurwerk (Anne zei gisteren al ‘Niet weeer vuurwerk…’) Foto’s houden jullie nog van me tegoed.

Zondag was de laatste dag van de Ramadan dus gisteren was het Eid-ul-Fitr oftewel suikerfeest. ’s Ochtends verzamelden veel moslims hier voor op het terrein om te bidden, dat was een mooi gezicht:

buiten bidden

Ook afgelopen week was de Mount Mary fair, tegenwoordig ook wel genoemd de Bandra fair. Dit feest is ter ere van de geboortedag van Virgin Mary oftewel Mother Mary. Hier komen enorm veel mensen op af van allerlei religies. De plaatselijke bevolking gelooft dat Mother Mary je diepste wensen in vervulling laat gaan. Het is niet alleen een feest van verering en bidden, maar het is ook een soort bazar waar voornamelijk speelgoed, eten en kaarsjes worden verkocht. Leuk om gezien te hebben.

Bandra en Mount Mary dus

veel plastic (wel mooi!)

veel mensen

veel aanbidders

veel kaarsjes

Mount Mary church

...en eten

blij met gescoorde trommeltje

Wat hebben we nog meer… Dussehra as maandag. Dussehra herdenkt de overwinning van de God Rama op de demonische koning Ravana. Dussehra markeert het einde van Navratri, valt op dag 10 en wordt -hoe kan het ook anders- gevierd met vuurwerk Op alle feestdagen islamitisch, hindu of christelijk is Anne vrij; er zijn dus veel weken met 4 of soms maar 3 schooldagen. Volgende maand is er in ieder geval Diwali, het feest van het licht. Dit klinkt heel idyllisch maar volgens de overlevering wordt je de stad uit geknald (m.a.w. veel mensen vertrekken een weekje buiten de grenzen). Binnenkort breekt ook het bruiloftseizoen weer aan en dan is het cirkeltje rond want vorig jaar kwamen we midden in het bruiloftseizoen aan. De tijd vliegt om en gaat zo hard dat we over 2 weken onze verblijfsvergunning hier alweer moeten verlengen en dan wacht ons dus een gezellig ochtendje formulieren invullen, pasfoto’s inleveren en stempels laten zetten.

De andere kant

Soms heb je een paar dagen dan is het allemaal wat minder. Over het algemeen vinden we het hier geweldig, het is een mooi avontuur. Maar het is wel een zware stad en als je even wat minder in je vel zit of je bent niet helemaal fit dan trek je het even wat minder allemaal. Vandaag dacht ik laat ik dat ook eens met jullie delen want ook dat hoort er bij toch? Een opsomming van dingen in willekeurige volgorde waar we het op mindere dagen wel eens mee gehad hebben:

- gebrek aan frisse lucht; het is hier zo vervuild de lucht, van de rickshaws en oude bussen en oude vrachtwagens. Soms is het iets koeler dan rijden we met de ramen open maar op een gegeven moment roepen we gooi maar dicht die handel want je zit alleen maar uitlaatgassen in t ademen.

- dit gaat ook over frisse lucht. We gooien op koelere dagen wel eens de deuren open om het door te luchten want altijd die airco daar worden we wel eens kriegel van. Dan waait er relatief frisse lucht door het huis; wel stoffig maar ok. De meeste dagen echter gooi je het ’s ochtends open en dan komt er hete benauwde stoffige lucht binnen en de geur van curry. Dan toch maar de airco.

- het verkeer, wat een drukte en chaos. Vooral dat gekrioel van die rickshaws kan best irritant zijn. Voorrangsregels gelden hier niet echt, het recht van de sterkste dat geldt. Dit en de slechte wegen (hobbels, kuilen) maakt dat je al hobbelend, optrekkend en weer afremmend je bestemming vaak misselijk bereikt. In het zuiden van Mumbai (vanaf onze wijk Bandra naar beneden) mogen trouwens geen rickshaws rijden het is daar een stuk frisser en rustiger. Een verademing soms vergeleken met de noordelijke suburbs.

- stank van vuilnis wat op straat ligt, open riool en die nullahs waar van alles in gedumpt wordt. Het ene moment adem je wierook in, het andere moment stokt je adem van de stank.

- tot slot nog maar eens het gebrek aan privacy; er zijn hier gewoon veel mensen, in winkels werken veel mensen die zich allemaal op je storten en je van alles willen verkopen wat je niet zoekt, in de auto ben je niet alleen en thuis ook niet. En voor ons westerlingen (in ieder geval voor mij) is het best lastig om zo weinig alleen te zijn.

We slapen een nachtje en we kunnen er weer tegenaan. Dan zien we weer de mooie dingen die Mumbai ons te bieden heeft. Ondanks alle ellende hier heeft deze stad ons ook gegrepen, dat dan weer wel.

Ganpati Bappa Moriya!

Donderdag was de grote ‘Ganesha imersion’ dag, het einde van het Ganesh Chaturthi festival. De manier waarop dit festival wordt gevierd is trouwens niet eens heel oud (wij dachten dit is vast een eeuwenoude traditie), maar pas ontstaan tijdens de Britse bezetting. Vrijheidsstrijder en sociaal hervormer Lokmanya Tilak heeft er een groot festival van gemaakt om de kloof tussen kasten de verkleinen en om de mensen van de staat Maharashta (waarvan Mumbai de hoofdstad is) tegen de Britse bezetter in opstand te laten komen. Van de Britten mochten de mensen niet in grote groepen samenkomen maar het Ganesha festival maakte mogelijk dat ze dit toch konden doen. Nu is het zo’n beetje het belangrijkste festival in ieder geval in Maharashta. Ook in Mumbai is het ontzettend populair en vooral op de laatste dag zijn veel mensen vrij.

’s Middags ben ik op pad gegaan met de camera en gelukkig heb ik kunnen zien hoe de mensen hun God naar de zee brengen. Toen ik de straat op ging was het nog niet al te druk en ik heb vooral imersions gezien van kleinere Ganeshas. De echte grote gingen ’s avonds op transport en het duurt tot diep in de nacht voordat alle Ganeshas naar zee zijn gebracht. Wat ik heb gezien, de kleinere imersions, zijn voornamelijk families die hun Ganesha zelf dragen, meenemen in de rickshaw of achterin de auto. Ze zingen er zelf bij.

Ganesha wordt naar zee gedragen

... of in de rickshaw

... of achterin de auto

De grotere gaan in vrachtauto’s of op karren onder begeleiding van honderden, duizenden of honderdduizenden naar zee. Dit wordt vaak een wedstrijd wie het meeste vuurwerk heeft en de grootste geluidsboxen. Ook naast ons gebouw werd een vrachtauto volgeladen met boxen en terwijl ze proefdraaiden (keiharde disco) en er op het strand hier tegenover ook boxen stonden te stampen riepen 2 imams op voor het gebed, geweldig om te zien (horen eigenlijk). Zo worden de grotere vervoerd (en er zijn er nog veel veel groter):

opmaak voor transport

in de vrachtauto met disco (ervoor) en vuurwerk

Langs de straat stonden allemaal stalletjes waar gratis eten en drinken werd uitgedeeld. Tijdens het foto’s maken kreeg ik ook het een en ander. Alle straatverkopers deden goede zaken met het verkopen van trommeltjes en toeters en van alles en nog wat. En iedereen is vrolijk en uitgelaten. Ook hier vinden ze het weer prachtig dat je komt kijken. Op het strand werd ik zo’n beetje de strandfotograaf, iedereen wilde op de foto dus ik heb weer een reeks portretten van prachtige mensen; hier zijn er een paar:

net uit t water

mooie familie

stoere vrolijke jongens

vrouwen uit onze buurt

Wat een mooie mensen zijn het toch die Indiers. Nu terug naar de imersion want daar heb ik ook nog wat foto’s van en een filmpje. Ik was dus op Juhu Beach waar families hun Ganesha naar toe brachten om hem na de laatste rituelen op het strand te water te laten. Erg indrukwekkend om te zien; het is niet een droevig ritueel, juist heel blij maar ik vond het toch ontroerend.

laatste rituelen (pooja)

aankomst op t strand

het water in

nog verder...

Dit filmpje is van een familie (het mannelijke deel dan) wat het water in gaat met hun Ganesha. Ze zingen Ganpati Bappa Moriya dat betekent (ong) Oh vader Ganpati, kom vroeg volgend jaar.

Matheran

Afgelopen weekend waren we een weekendje in Matheran, schijnbaar het enige zg hill station in Azie waar geen auto’s mogen komen. Veel Britten verbleven hier (en bouwden hier huizen) in de tijd van de britse bezetting van India. Nu parkeer je je auto op een parkeerplaats en dan ga je te paard of met een handgetrokken rickshaw omhoog, terwijl je bagage wordt gedragen door een zg koelie (hoe koloniaal). Met gemengde gevoelens (t is wel bijzonder maar ook wel weer lichtelijk genant om zittend op je westerse verwende achterwerk door mensen omhoog te worden geholpen ) kwamen we aan bij het hotel waar behalve wandelen niets te doen is. Nou ja, frisse lucht snuiven, lezen, thee drinken, dat kon ook. Ik werd er een beetje onrustig van, ik mis dan de stad met alles binnen handbereik en de geluiden. Op zondag ging het al beter maar toen gingen we alweer terug. Een paar foto’s:

onderweg

we zijn er (en Anne moest natuurlijk op de foto)

alles gaat op het hoofd naar boven

of met een kar

thee drinken op de veranda

je schijnt er prachtig uitzicht te hebben

een van de 3 bezigheden

onderweg naar beneden

Ganesha en Krishna

Ganesha is in de stad en het feest loopt op z’n eind. Al weken werden er voorbereidingen getroffen voor het festival Ganesha Chaturthi (ook wel Ganpati genaamd) en vorige week zaterdag en zondag werden zo’n beetje op elke hoek van elke straat Lord Ganeshas binnengehaald met luide muziek en vuurwerk. Zondag was de officiele startdag van het festival. Ook is op zondag de Ramadan begonnen; daar merk je niet veel van (behalve dat ik per ongeluk Aslam iets aanbood terwijl hij vast) alleen het avondgebed duurt wat langer. Het is zo mooi om te zien hoe hier alles gevierd wordt tegelijk.

Ganesha op transport

een van de vele Ganesha pandals

Elke 20 meter staat een soort tent met een Ganesha zoals op de foto hierboven, varierend in grootte van een meter tot wel 7 meter (dat laatste heb ik nog niet gezien) of bij de mensen thuis (vaak wat kleiner). Twee keer per dag als ik me goed heb laten voorlichten is er een Aarti, een soort dienst, bij de Ganesha. Vorige week zondag waren we bij de Ganesha pooja van de bovenburen; een pooja is een soort inzegening die ook wel plaatsvindt bijv als je een nieuw huis hebt. De pooja werd vervolgd door een Aarti. We hebben helaas geen foto maar het was erg leuk om mee te maken. In de woonkamer was een altaar gemaakt met daarop een Ganesha. Er was een pandit (priester) aanwezig die de inzegening begeleidde. De gezinsleden van het huis (in dit geval een echtpaar en haar moeder) zaten samen met de pandit voor het altaar omringd door allerlei dingen die nodig zijn bij de inzegening: kokosnoten, hars (bloemenkrans), modak (zoetigheid), bananen, druva grasbladeren, wierook, te veel om op te noemen. De pandit reciteerde mantra’s, zegende alles wat geofferd werd aan Ganesha. Er werd wierook aangestoken en kaarsjes. Alles bij elkaar duurde het een uur. Gelukkig waren we goed voorbereid en hadden we ook een kokosnoot, bananen, een har en modak bij ons om aan Ganesha te offeren. Na afloop werden alle aanwezigen gezegend door middel van een tikka (soort stip op je hoofd met bijv turmeric poeder) en een koordje om je pols, ook wij werden hiervoor uitgenodigd. Daarna kregen we prasad, dat is een gift van de god aan de gelovigen in dit geval in de vorm van een maaltijd (prasad is ook zoetigheid wat je krijgt als je in een tempel bent geweest).

Op een gegeven moment gaan de Ganeshas voor de zg imersion naar zee of een meer waarbij de god het water in wordt gedragen en dan losgelaten; dit gebeurt na 1,5 dag, 3, 5, 7, 9, of 11 dagen. Sommige mensen wijken hier weer vanaf dus eigenlijk is het nogal onduidelijk. De Ganesha van onze bovenburen ging na 1,5 dag naar zee. Donderdag is de 11de dag en tevens de belangrijkste; dan gaan alle grote en ‘beroemde’ Ganeshas naar zee. De imersion gaat ook weer gepaard met veel muziek en lawaai. Ik hoop donderdag foto’s te kunnen maken, het schijnt indrukwekkend te zijn.

Gisteren heb ik nog een Ganesha pandal in Juhu bezocht (ook bijzonder hoe open alles is, ze vinden het prachtig als je komt kijken) en daarna ging ik naar de beroemde Ganesha in Lalbaug, een wijk zuidelijk. Aslam had me al gewaarschuwd dat het heel druk zou zijn maar het bleek een soort pelgrimsoord waar honderden mensen in een rij staan van een paar honderd meter, soms wel 8, 9 uur lang. Ik ben dus niet naar binnen gegaan maar het was al bijzonder om daar rond te lopen tussen alle gelovigen en stalletjes met kokosnoten, hars, modak, Ganesha merchandise etc.

Ganesha pandal in Juhu

kokosnoot en merchandise

deel van de (verhoogde) rij bij Ganesha Lalbaug

grootste har die ik tot nu toe heb gezien

hars verkopen aan mensen boven in rij

mooi blij hoofd

Even terug nog naar vorige week zondag, toen zijn we na de pooja bij de bovenburen naar het zuiden gereden en kwamen bij de Krishna tempel in Chowpatty terecht. Hier bleek een drukke Krishna viering bezig te zijn waar we bij mochten gaan zitten. In de zaal was het nog indrukwekkender maar het filmpje geeft wel een idee hoe mooi dat was om te zien (Anne vond het maar zo zo, zie filmpje):